Vergrijzing kost miljarden extra

Minister Bos van Financiën kijkt aan tegen een extra miljardengat op de rijksbegroting omdat Nederlanders sneller ouder worden dan gedacht.

Om de stijgende uitgaven voor ouderdomsuitkeringen en ziektekosten blijvend te kunnen betalen in plaats van door te schuiven naar komende generaties, moet het huidige forse tekort op de begroting omslaan in een evenzo groot overschot, zo blijkt uit berekeningen van deze krant op basis van een model van het Centraal Planbureau (CPB).

Om de vergrijzing te betalen is straks een structureel begrotingsoverschot nodig van 5,7% van het bruto binnenlands product (bbp). Het kabinet kampt daarentegen de komende jaren met een tekort van circa 6% van het nationaal inkomen. Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat de levensverwachting nog sneller toeneemt dan waarmee CPB en kabinet rekening hebben gehouden. Ook voor de pensioenfondsen betekent dit een 'tegenvaller', die geschat wordt op euro 18 mrd.

Bezuinigingsdoelstelling kabinet

Als het overheidstekort moet worden omgebogen in een overschot van 5,7% groeit het gat tussen noodzaak en werkelijkheid naar bijna 12% bpp ofwel euro 70 mrd. De huidige bezuinigingsdoelstelling van het kabinet is euro 35 mrd. Het verschil kan deels worden ingelopen als de economische groei de komende jaren aantrekt tot boven de 2%.

De vergrijzingstegenvaller leidt er ook toe dat de landelijke politieke partijen nog minder ruimte hebben bij het schrijven van hun verkiezingsprogramma's. Na de gemeenteraadsverkiezingen komend voorjaar zal de campagne voor landelijke verkiezingen losbarsten. Politici kunnen grofweg kiezen uit lastenverzwaring, snoeien in de overheidsuitgaven en verschraling van voorzieningen.

Slecht nieuws uit Brussel

Het kabinet kreeg vorige week al slecht nieuws uit Brussel. De Europese Commissie wil dat Nederland zijn begrotingstekort halveert naar 3% van het bbp in 2013. De grootste coalitiepartijen CDA en PvdA gaan daar niet zonder meer mee akkoord. Zij willen een dergelijke tekortreductie alleen als er genoeg economische groei is.

Deze nieuwe structurele tegenvaller toont aan dat de onlangs verhoogde AOW-leeftijd een druppel op een gloeiende plaat is. Ook staat vast dat het kabinet er nog niet is met de besparingsopdracht die het heeft meegegeven aan twintig ambtelijke projectgroepen. Deze moeten komend voorjaar voorstellen doen om het huishoudboekje van de Staat weer gezond te maken. In politiek Den Haag wordt fel getwist over de noodzakelijke remedies, omdat door de grote omvang van het tekort al snel heilige huisjes moeten sneuvelen, zoals het afschaffen van de hypotheekrenteaftrek of ingrijpende bezuinigingen op ziektekosten en onderwijs.

Geactualiseerde studie naar de vergrijzing

Het CPB presenteert pas volgend jaar mei de uitkomsten van een geactualiseerde studie naar de vergrijzing. Politiek Den Haag kijkt hiernaar met argusogen, want de uitkomst bepaalt hoeveel groter het structurele gat in de rijksbegroting wordt.

In de regel gebruikt het CPB inschattingen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over de levensverwachting van mensen. Het jongste CBS-levensverwachtingscijfer ligt gemiddeld 1,5 jaar hoger dan waar het CPB mee rekende voor het regeerakkoord. Mannen worden straks gemiddeld 83,2 jaar (regeerakkoord 81,5 jaar), vrouwen 85,5 (was 84,2).

Stijging van de levensverwachting

'De stijging van de levensverwachting gaat verrassend sneller dan we dachten', zegt CBS-demograaf Jan Latten. De oorzaken van de stijging ziet Latten vooral in betere medische technieken voor hart- en vaatziekten. Ook zijn er meer hoger opgeleiden dan vroeger. 'Die mensen roken minder, eten gezonder en bewegen meer.' Er zijn ook fors minder verkeersdoden, zeker vergeleken met de jaren zeventig. Vooral als het om jonge mensen gaat, tikt dit behoorlijk door in de statistieken. Dat alles leidt ertoe dat veel meer mensen ouder worden.

Om de stijgende vergrijzingsuitgaven het hoofd te bieden heeft het kabinet vorige maand besloten de AOW-leeftijd te verhogen van 65 naar 67 jaar. Die maatregel levert 0,7% van het bbp op. Andere al genomen maatregelen zijn bezuinigingen op zorguitgaven en het niet-indexeren van het eigenwoningforfait. In totaal komen die maatregelen uit op 1,8% van het bbp.

Economische crisis

Volgens het ministerie van Financiën en het CPB houden de berekeningen van deze krant geen rekening met conjuncturele factoren, in het bijzonder de effecten van de huidige economische crisis. Door die crisis is het begrotingstekort tijdelijk groter dan normaal, zo stellen zij. Geen van beide wil zeggen hoeveel kleiner het tekort wordt als gecorrigeerd wordt voor de recessie. Het ministerie wil wachten op de uitkomsten van een lopende CPB-studie. Die is gereed in mei volgend jaar.

Bron: www.fd.nl

Archief