Wappert de donker rode fraudevlag nog?

Aan het einde van de wittebroodsweken van de economische crisis, nu een jaar geleden, stond menig accountantskantoor vooraan in de rij wanneer het ging om het verspreiden van het onheilspellende nieuws; ‘bedrijven verliezen bij recessie frauderisico’s uit het oog’. De boodschap, verpakt in persberichten, publicaties en vooronderzoeken was niet paniekerig, niet te wild, maar wel voldoende om het thema fraude weer eens stevig onder de aandacht te brengen. De donker rode fraudevlag moest hoog in de top.

Natuurlijk was het theoretisch correct om te veronderstellen dat de veelal snel doorgevoerde organisatieveranderingen het risico op fraude door eigen personeel kon verhogen. Overhaaste veranderingen leiden immers tot gaten in het controlesysteem. Zo betekent minder medewerkers simpelweg minder ogen voor interne controles. En bij recessie natuurlijk ook geen gebrek aan emotie. Het vermijden van rode cijfers, het niet krijgen van een grote order, het verlies van een baan, kan net dat extra zetje zijn om op creatieve wijze zaken anders voor te doen.

Naast interne zorgen is ondernemend Nederland ook gedegen gewaarschuwd voor ‘fraudegevaren’ van buitenaf. Het is algemeen bekend dat criminele organisaties zich de afgelopen vijf jaar steeds meer toegelegd hebben op fraude en andere economische criminaliteit.

Ofwel, om in sfeer van deze politieke tijden te blijven, het gevaar komt zowel van ‘links’ als van ‘rechts’. Bij rode vlag geen duik in de zee. Bij een gele vlag, goed insmeren, opletten, maar frisse duik is toegestaan. Mijn vraag is; wappert de rode vlag nog bij ‘control’ Nederland?

Ik denk dat het zomaar allemaal wel is meegevallen, de excessen, de enorme fraude aantallen, de gruwelverhalen. Laten we wel wezen, economisch crisis of geen crisis, toenemend of afnemend crimineel geweld, fraude is altijd te rationaliseren, een motivatie om fraude te plegen is altijd beschikbaar. Gele vlag wappert altijd. ‘Toch?’

Is het niet de gewoonste zaak van de wereld dat controllers, interne auditors, financieel directeuren, een ieder die over interne controles gaat, zich continue moeten afvragen of monitoring over bijvoorbeeld voorraadcontrole, bedrijfsvoering van partners, data- en kasbeheer en personeelswerving nog wel afdoende zijn.

Veel bedrijven zouden al worstelend met overleven, frauderisico’s uit het oog verliezen, dwars door de woeste zee, onbeschermd. Volgens Coney hebben een groot aantal bedrijven zich echter de afgelopen jaren steeds beter gerealiseerd dat tegen een geringe investering fraudekosten sterk kunnen worden gereduceerd en dat besparingen niet noodzakelijk zijn.

Geringe investering? Ik zie u uw wenkbrauwen fronsen. Zeker. Denk even aan data-analyse als techniek om fraude te detecteren. Zoveel data. Eenvoudig beschikbaar. Snelle analyses, waar mogelijk real-time, van transacties, op basis van bijvoorbeeld een risico & control matrix. Slimme analyse scripts op basis van kritische vragen, op basis van normen, snel, effectief, en tegen een geringe investering. Uitzonderingen, opvallende transacties, direct signaleren, medewerkers aanspreken.

Rood, geel of groen, in wapperend fraudeadviesland is altijd wat te doen. Beter om op te zoek te gaan naar een goed insmeermiddel, beschermd ondernemen, denk eens aan een fraude / risico dashboard. Dit is een bijdrage van drs Pieter de Kok RA, partner

 

Archief